Eén pook, twee versnellingsbakken in dezelfde metalen behuizing

Er gaat iets geruststellends uit van het vastpakken van de ClubSport Shifter SQ V1.5. De letters S en Q in de naam vatten het belangrijkste voordeel samen: deze shifter biedt zowel sequentiële schakeling als een H-patroon in één en hetzelfde apparaat. Je schakelt binnen enkele seconden van de ene naar de andere modus, zonder dat je een kabel hoeft los te koppelen of de software opnieuw hoeft op te starten. Dit maakt hem tot een zeldzame metgezel voor wie afwisselend in een GT racet, in een oude sportwagen met hiel-en-teen-techniek rijdt en aan rally's deelneemt waarbij de versnellingen vlak bij het stuur worden geschakeld.

In onze opstelling hebben we hem via een telefoonkabel (een RJ12-stekker) op een Fanatec-basis aangesloten, en hij werd meteen herkend. Geen ingewikkelde kalibratie: je wijst de toetsen in het spel toe en je kunt meteen aan de slag. Het is dit soort eenvoud dat ervoor zorgt dat je de joystick graag permanent op de rig wilt laten zitten.

Een productie die letterlijk zwaar weegt

De eerste indruk is fysiek. Deze versnellingspook is zwaar, zo’n 3,2 kilo, en dat gewicht is geen minpunt: het wijst op een volledig metalen constructie, met twee aluminium knoppen die in de doos worden meegeleverd. Niets beweegt, niets zit los, de behuizing voelt koel en stevig aan. Je hebt hier een voorwerp in handen dat duurzaamheid uitstraalt, ver verwijderd van de plastic hendels die bij de eerste wat krachtige beweging al vervormen.

Onder de motorkap heeft Fanatec gekozen voor contactloze magnetische sensoren om de versnellingen te detecteren. Concreet betekent dit dat er geen bewegende onderdelen zijn die wrijving veroorzaken om de beweging te detecteren, dus ook niets dat op die plek slijt. Dit geeft vertrouwen in de levensduur wanneer je duizenden schakelingen per sessie uitvoert. Deze bouwkwaliteit verklaart ook het gewicht: dat is de prijs die je betaalt voor een constructie die geen krimp geeft.

Van H naar sequentieel schakelen zonder uit de stoel te komen

De kern van het product zit hem in deze moduswisseling. Een keuzeschakelaar onder de behuizing zorgt voor de magie: duw je hem naar de ene kant voor het H-patroon, naar de andere kant voor de sequentiële modus, en de pook verandert onmiddellijk van gedrag. Geen gereedschap, geen herkalibratie nodig. Om de visuele stijl van elke versnellingsbak te evenaren, kun je ook de bijpassende versnellingspookknop vastschroeven; dit duurt slechts een minuutje met een van de twee meegeleverde modellen.

De H-vormige versnellingspook biedt zeven versnellingen, gerangschikt zoals bij een echte sportwagen, in de stijl van een Porsche 911. Een slim detail: voor de zevende versnelling en de achteruitversnelling moet je de pook eerst naar beneden duwen voordat je deze inschakelt. Op het circuit heeft deze kleine veiligheidsmaatregel ons meer dan eens voor fouten behoed tijdens het scherpe gevecht, wanneer de hand blindelings naar de juiste versnelling zoekt en een verkeerde beweging de auto anders in zijn achteruit zou doen rijden.

De beleving van het H-vormige raster: daar komt het goed tot zijn recht

Het is in de H-modus dat deze pook ons het meest heeft overtuigd. Het schakelen gaat zwaar – in de positieve zin van het woord –, stevig, met een duidelijke slag en een scherp schakelpunt waarbij metaal tegen metaal klinkt. Je voelt elke versnelling op zijn plaats vallen. Achter het stuur van een Mazda MX-5 in iRacing en vervolgens van een Miata in Assetto Corsa wordt het schakelen met de hiel-en-teen-techniek een waar genot: je schakelt terug terwijl je remt, de pook volgt de beweging zonder ooit een sponzig gevoel te geven, en de auto blijft onder controle bij het ingaan van de bocht.

Deze stevigheid heeft nog een voordeel: het beperkt het vastlopen van de hendel. Onder druk tijdens een laatste ronde, wanneer je de mechanica zwaar belast, blijft de hendel nauwkeurig werken en springt hij niet uit de tand. Het enige minpuntje is het geluid: de schakeling is duidelijk maar luidruchtig; dat metalen geklik, dat tijdens het spelen prettig is, kan de omgeving tijdens lange avondsessies al snel gaan irriteren.

Sequentieel, efficiënt maar meer polariserend

In de sequentiële modus trek je de pook naar je toe om op te schakelen en duw je hem naar voren om terug te schakelen. De terugslag is mechanisch en hoorbaar, kortaf, bijna bruusk. Bij rallyrijden in Dirt Rally 2.0 past deze onmiddellijke reactie goed bij de sfeer: je schakelt zonder na te denken, en de pook reageert direct. Het voelt levendig en bevredigend aan.

Het verschil zit hem in de slag. Sommigen van ons vonden de slag iets te lang voor een sequentiële schakeling, terwijl je daar juist een korte, scherpe beweging verwacht, zoals bij een echte klauwkoppeling. Dat is geen onoverkomelijk minpunt, maar als je absolute prioriteit ligt bij een pure sequentiële versnellingsbak, moet je weten dat het gevoel dichter bij een stevige versnellingspook ligt dan bij een ultrakorte klik. Bij de H-patroonversnellingsbak daarentegen zijn er geen kanttekeningen.

De hardheid naar eigen voorkeur instellen

Een aangename verrassing: de weerstand is mechanisch instelbaar. In een klein gleufje aan de zijkant past een inbussleutel van 5 mm: door te draaien kun je de weerstand verhogen of verlagen. Let echter op: deze instelling heeft alleen invloed op de voorwaartse en achterwaartse beweging (de lengtebeweging), niet op de zijwaartse verplaatsingen van het H-rooster, die vast blijven staan. In de praktijk hebben we ervoor gekozen om de instelling één stapje strakker te zetten dan de fabrieksinstelling om meer stevigheid en precisie te krijgen, en hebben we deze na een paar weken gebruik verder verfijnd toen we er eenmaal aan gewend waren.

Een montage die stevigheid vereist

Dit is een punt dat je voor de aankoop niet over het hoofd mag zien. Met zijn gewicht van drie kilo en zijn soepele slag heeft deze joystick een stevige bevestiging nodig. Hem met een simpele klem op een bureau vastzetten is niet voldoende: hij beweegt, trilt, en het plezier verdwijnt. Fanatec voorziet een bevestiging met M6-schroeven onder de voet, of met kooimoeren aan de zijkanten, waardoor hij perfect past op een cockpit of een speciale steun. Als je op een opstelling rijdt die aan een tafel is bevestigd, zorg dan voor een stevige klem die apart verkrijgbaar is, of beter nog, een echt frame.

Compatibiliteit: dit moet je goed controleren

De SQ V1.5 kan via zijn RJ12-kabel op alle Fanatec-bases worden aangesloten. Wanneer hij op een compatibele base is aangesloten, werkt hij op de platforms die door die base worden ondersteund, waaronder pc, PlayStation en Xbox. Om hem echter zelfstandig op een pc zonder basisstation te gebruiken, is de ClubSport USB-adapter nodig, die apart verkrijgbaar is. Dit is van cruciaal belang: deze USB-adapter werkt alleen op een pc, niet op een console. Met andere woorden: als u op PlayStation of Xbox wilt spelen, heeft deze joystick alleen zin in combinatie met een geschikte Fanatec-basis, nooit stand-alone via USB.

Nog een praktisch detail dat bij de installatie opviel: de meegeleverde kabel is niet erg lang. Afhankelijk van de positie van de hendel op het frame moesten we soms de kabelgeleiding aanpassen, zodat alles netjes tot aan de basis liep.

Voor wie, en onze balans

De ClubSport Shifter SQ V1.5 is bedoeld voor wie een toonaangevende versnellingspook wil zonder al te veel extra accessoires: één enkel apparaat voor zowel de H-patroon- als de sequentiële schakeling, een uiterst degelijke constructie en een H-patroon-schakelgevoel dat tot de beste in zijn klasse behoort. Je betaalt voor dit afwerkingsniveau, en je moet de USB-adapter voor gebruik als zelfstandige pc en een degelijke houder bij het budget optellen. Maar zodra hij stevig in de cockpit is bevestigd en op een Fanatec-basis is aangesloten, maakt hij van elke terugschakeling een moment van mechanisch genot. Het is een duurzame investering voor wie het rijden met een handgeschakelde versnellingsbak serieus neemt.